Rối loạn tiêu hóa thường xuyên

Tiêu chảy cấp ở trẻ

19/03/2018 | 595 lượt xem

Khi bé bị tiêu chảy cấp và kéo dài trên 14 ngày được gọi là tiêu chảy kéo dài, thường trong 2 năm đầu tiên trẻ bị mắc với tần suất cao nhất, chiếm hơn 90% các trường hợp.


1.Các yếu tố dẫn đến việc trẻ bị tiêu chảy kéo dài
– Tình trạng suy dinh dưỡng: trẻ bị suy dinh dưỡng thể trạng thường yếu, hệ vi sinh đường ruột biến động và mất cân bằng, dẫn đến hàng rào bảo vệ tự nhiên đường ruột không vững kéo theo Hệ miễn dịch đường ruột (hệ miễn dịch nội sinh) suy giảm trẻ dễ mắc tiêu chảy, các đợt tiêu chảy kéo dài hơn và khó điều trị hơn.
– Trẻ suy giảm sức đề kháng: khi trẻ bị viêm họng, sởi, chân tay miệng…khi trẻ mắc một số bệnh, dùng thuốc điều trị, thể trạng giảm sút, dẫn đến hệ miễn dịch của bé suy giảm, các tác nhân gây bệnh tiêu chảy, đặc biệt vi khuẩn gây bệnh ký sinh tại đường ruột gia tăng số lượng. Hậu quả trẻ dễ mắc tiêu chảy (mắc tiêu chảy thứ phát do dùng thuốc, do trể trạng giảm sút).
– Trẻ thường xuyên mắc đợt tiêu chảy cấp hoặc tiền sử đã mắc tiêu chảy kéo dài.
– Chế độ ăn: trẻ bú mẹ ít có nguy cơ bị tiêu chảy kéo dài. Trẻ nuôi bằng sữa công thức thì nguy cơ mắc cao hơn do trẻ không tiêu hóa được Lactose và đạm sữa bò. Nhiễm khuẩn qua sữa, ăn sữa công thức làm tăng 30 – 40% tiêu chảy kéo dài.
– Ảnh hưởng của đợt tiêu chảy cấp: khi trẻ bị tiêu chảy cấp, sau một đợt điều trị không hiệu quả và sai phương pháp có thể dẫn đến tiêu chảy kéo dài.
– Sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định, dùng kéo dài gây loạn khuẩn đường ruột, làm gia tang tình trạng tiêu chảy.
– Sử dụng các thuốc cầm tiêu chảy Smecta, Hidrasec…làm giảm khả năng đào thải vi khuẩn gây bệnh ra ngoài.

2.Nguyên nhân gây tiêu chảy 
– Do nhiễm khuẩn tiêu hóa, dùng thuốc điều trị không đúng dẫn đến tiêu chảy kéo dài.
– Trẻ bất dung nạp lactose, dị ứng đạm sữa
Dùng thuốc điều trị bệnh, đặc biệt sử dụng kháng sinh dài ngày.

3. Các dấu hiệu nhận biết trẻ tiêu chảy kéo dài 
– Trẻ đi trên 5 lần/ ngày, phân nhiều nước, bọt, mùi tanh, chua hoặc khẳn, màu vàng hoặc xanh, có khi phân lổn nhổn, có khi không dung nạp đường lactose, phân có nhầy màu hồng, khi ỉa bé phải rặn. Đây là những dấu hiệu điển hình, các bạn cần lưu ý để có biện pháp khắc phục hiệu quả, không để tình trạng kéo dài hơn (đa số các trường hợp inbox mình trẻ đã bị tiêu chảy trên 30 ngày thậm trí có trẻ 3-4 tháng, khi đó việc điều trị sẽ rất khó khăn và kéo dài).
– Trẻ biếng ăn, giảm cân nặng, nhìn rộc người.
– Trẻ khô mắt, còi xương, xuất huyết do thiếu vitamin nhóm A, D, E, K và các Vitamin nhóm B…
– Thiếu các yếu tố vi lượng như: Sắt, Kẽm, Magie, Canxi, Phospho…
– Xét nghiệm phân để tìm vi khuẩn gây bệnh.

4.Hậu quả của tiêu chảy kéo dài
– Bé sẽ bị rối loạn hấp thu do tổn thương niêm mạc ruột và sự hồi phục niêm mạc ruột chậm. Hậu quả là tình trạng suy dinh dưỡng của bé do hai yếu tố chính sau:
1. Tổn thương niêm mạc ruột kéo dài.
Khi trẻ bị tiêu chảy kéo dài, niêm mạc ruột của bé bị tổn thương nghiêm trọng (giống như bàn tay bị vôi ăn của bác phụ hồ), các lông mao bị hỏng kéo theo một loạt các hậu quả như:
– Khả năng đào thải vi khuẩn giảm: do nhu động lông mao đường ruột mất chức năng, liệt lông mao…không đào thải được vi khuẩn trong đường ruột qua phân, từ đó xâm nhập vào máu đến các cơ quan khác để gây bệnh, đặc biệt là hệ Hô hấp (viêm họng, viêm Amidan, viêm thanh quản, nặng hơn viêm phế quản, viêm phổi…)
– Các loại vi khuẩn xâm nhập từ thức ăn, đường tiêu hóa và bám dính liên tục lên thành ruột làm tổn thương các lớp tế bào hấp thu bề mặt niêm mạc ruột và lớp vi nhung mao. Tại niêm mạc ruột tế bào hấp thu chứa rất nhiều các enzyme tiêu hóa Đường Disacarid và đặc biệt là Lactase tiêu hóa đường Lactose, khi niêm mạc ruột tổn thương sẽ gây ra tình trạng bất dung nạp lactose thứ phát.
– Bất dung nạp lactose thứ phát và dị ứng protein chưa được tiêu hóa: khi bé dùng sữa công thức thông thường (chưa chủ yếu đường lactose) sẽ làm tăng áp lực thẩm thấu đường ruột kéo nước vào lòng ruột gây tiêu chảy và mất nước nặng hơn. Mặt khác, các protein động vật chưa được tiêu hóa hoàn toàn có thể được hấp thu qua niêm mạc ruột bị tổn thương và kích thích cơ thể sinh kháng thể gây dị ứng thức ăn và làm nặng thêm tổn thương niêm mạc ruột.
– Do thiểu năng hấp thu muối mật ở ruột non, muối mật ứ lại ở ruột non, dẫn đến các vi khuẩn làm phân hủy muối mật và hậu quả các chất béo và đường không được hấp thu tăng dị ứng tiêu chảy. Mặt khắc muối mật không được hấp thu sẽ xuống đại tràng gây tăng tiết dịch đại tràng.
2. Sự phục hồi niêm mạc ruột chậm.
– Bình thường tế bào niêm mạc ruột luôn tăng sinh, đổi mới để vết thương được lành. Các tế bào hấp thu luôn được thay thế và thời gian để thay thế tế bào niêm mạc ruột là 4 ngày với điều kiện được cung cấp đủ protein, vitamin và đặc biệt là các nguyên tố vi lượng Selen, kẽm…Khi tiêu chảy kéo dài, trẻ suy dinh dưỡng dẫn đến khả năng thay đổi niêm mạc ruột bị chậm, chế dộ ăn thiếu protein, vitamin, khoáng chất khiến tế bào niêm mạc ruột vốn dĩ đã bị tổn thương là cơ sở chính gây tiêu chảy kéo dài, trong một số trường hợp do niêm mạc tổn thương nên bổ sung hàng ngày vẫn bị thiếu vitamin và các nguyên tố vi lượng do không được hấp thụ mà bị đào thải qua phân hết.
– Hậu quả của việc chậm phục hồi niêm mạc ruột dẫn đến
+ Mất các chất dinh dưỡng, đặc biệt là protein qua niêm mạc ruột đã bị tổn thương
+ Trẻ kém ăn, sốt nhiễm trùng đường ruột, có thể nhiễm trùng tiết niệu, hô hấp do vi khuẩn xâm nhập vào máu.
+ Trẻ suy dinh dưỡng nhanh chóng và tăng tiêu chảy cấp kéo dài, quá trình điều trị sẽ khó khăn và tốn kém hơn.

5.Điều trị tiêu chảy kéo dìa như thế nào ?
– Điều trị dinh dưỡng: chế độ dinh dưỡng phù hợp khi bé vẫn tăng cân dù bị tiêu chảy. Cần lưu ý các vấn đề sau.
+ Giảm sử dụng sữa công thức có chứa đường lactose
+ Bổ sung vitamin, nguyên tố vi lượng Selen, Kẽm…để tăng phục hồi niêm mạc ruột
+ Không cho trẻ ăn đồ ăn tăng khả năng bị tiêu chảy: hải sản, tôm, cua, cá.
1. Đối với trẻ 6 tháng tuổi.
– Tiếp tục cho trẻ bú mẹ, mẹ không được kiêng khem quá mức, ăn uống bình thường, nếu được mẹ nên dùng thêm sữa công thức cho bà mẹ sau sinh.
– Trẻ uống sữa công thức, tránh sữa có lactose, sau khi ngừng tiêu chảy 1 tuần chuyển từ từ về sữa bình thường, tuyệt đối không chuyển đột ngột.
– Cho trẻ uống nước, oresol bù điện giải.

2. Đối với trẻ lớn cần ăn như sau
– Tiếp tục cho bú sữa mẹ nếu trẻ còn bú mẹ.
– Pha sữa công thức loãng hơn bình thường, tăng 50% lượng nước để giảm nồng độ lactose hoặc cho bé ăn sữa chua hoặc cho bé dùng sữa không có đường lactose.
– Ăn dặm bình thường: đảm bảo 110kcal/kg/ngày, chế độ ăn đủ các nhóm chất, phù hợp cho trẻ bị tiêu chảy.